imagine

Het kerstverlof biedt ruimte tot lezen. Ook voor boeken die op het eerste zicht wat zwaardere kost lijken. Ik koos voor 'Anarchie, orde, dominantie' dat o.l.v. Rik Coolsaet uitgewerkt werd en een overzicht biedt van de verschillende paradigma's betreffende internationale betrekkingen (oftewel: oorlog, vrede, samenwerking en tegenwerking). Het boek lijkt een cursus, en is dat ongetwijfeld ook, maar die nuchtere stijl weet ik wel te appreciëren. Hoewel, nuchter? Het blijft natuurlijk een overzicht van - laat ons eerlijk zijn - filosofische theorieën. En toch was het leuk lezen, en sterk gelijklopend met de paradigma's in de geschiedschrijving. Soms voorspelbaar, dus, maar vaak intrigerend.

Arm Rusland

Lang getwijfeld of ik het boek zou uitlezen of niet. Toch maar gedaan, en het beterde wellicht een beetje met het vorderen der bladzijden. Toch blijft het een product van erg ouderwetse geschiedschrijving. Jammer!

J

EU, het zwarte gat

Is het een goed boek? Is het een slecht boek. Ik zou het niet weten, ik ken er gewoon te weinig van. Toch was het een boek dat ik écht eens wou lezen. De werking van de Europese politiek was bij mij een groot zwart gat. Het democratisch gehalte is er problematisch, dat wist ik, maar hoe gebeurt de besluitvorming er wérkelijk?

Met dit boekje mag Vos dan wel geen wabliefprijs gewonnen hebben, toch legt het boekje bijzonder eenvoudig maar niet simplistisch uit hoe één en ander in zijn werk gaat, met mooie voorbeelden uit de actua van de vorige jaren. Net wat ik nodig had!

'Besluitvorming in de Europese unie door Hendrik Vos', ik denk dat ik wel eens vaker naar dat boekske zal teruggrijpen.

Ondergang

Ondergang, een niet zo hoopvolle titel van een eigenlijk wel licht hoopvol boek. Een dijk van een boek trouwens, niet enkel van omvang, maar ook inhoudelijk. De ondertitel zegt het al meteen: 'hoe zijn sommige beschavingen verdwenen?', en meer nog: 'en hoe kan de onze haar ondergang voorkomen?'

Het boek voert je langs vaak exotische locaties: het obligate Paaseiland, maar ook petieterige eilandjes in de Stille Oceaan, Vikingkolonies op Groenland, vergane Mayasteden, maar ook naar meer alledaagse werelden: Montana in de VS, Australië, en het bij All-innende Vlamingen bekende Dominicaanse Republiek en dergelijke meer.

Waar Diamond vergane culturen bespreekt bespreekt hij opmerkelijk vlot de kenmerken van de cultuur om vervolgens te focussen op wat er fout liep, en hoe hun apocalyps zich (waarschijnlijk) voltrok: van alles passeert er de revue: honger, opstanden, genocide, kanibalisme, ... Maar dit is niet zo zeer een geschiedenisboek: Diamond focust ook op hedendaagse culturen, bespreekt die en legt de vinger op de wonden.

Doorheen zijn sterk verhalend betoog is er ruimte voor analyse, maar ook synthese. Tussentijdse conclusies passeren de revue en het verhaal is helder en gestructureerd. Een boek dat je niet snel uit je hoofd krijgt! Al bevat het boek natuurlijk ook schoonheidfoutjes, soms gaat hij wat kort door de bocht, of heb ik mijn twijfels, toch rest er slecht één aanrader: lezen!


En trouwens ook een ander boek van hem is een aanrader. Zie deze log

Het beheer van de wereld

'Het beheer van de wereld' gelezen. Een boekje uit de pol&soc-hoek van 't unief van Gent, geschreven onder de redactie van Dries Lesage.

Het boek focust op de mogelijkheden en obstakels voor internationale regelgeving en beleidsinitiatieven. Het verhaal wordt opgehangen aan het concept van 'mondiale publieke goederen', kort door de bocht samengevat, de sociaal-economische, ecologische en mensenrechten die de wereldleiders t.a.v. hun bevolking zouden moeten garanderen.

Maar net de kapstok, mondiale publieke goederen, als structurerend gegeven is naast een sterkte tegelijk toch vooral ook de zwakte van het boek. Zelfs al wordt het concept niet rigoureus toegepast, het zorgt er toch voor dat en aantal meer haalbare oplossingen buiten scope vallen. Maar niettemin, het was een leuk boek, ik heb er iets van opgestoken, en heb weer een extra kader om de wereld door te bekijken.

Macht! (Hier en nu!)

Net boekje uit. Een gezamelijke oefening van een groot deel van de fine fleur van de politieke wetenschappen van de Unief Gent. Het meest fascinerende aan het boek is in hoeverre het mijn beeld van de samenstellende delen van de politieke in Gent bevestigt: het deel over lokale politiek was niet veel soeps, het stuk over de nationale politiek was goed, al bracht het me relatief weinig nieuws aan. Het stuk over de Europese politiek was dan weer goed. Het oversteeg het institutionele en bracht zaken aan die nieuw waren voor mij. Nog eens een teken dat ik me toch meer in de Europese politiek moet verdiepen (en bij onze pers moet je daarvoor niet aankloppen). En het stuk over de internationale politiek ... Ewel, dat is het gewoonlijke verhaal van de strekking Coolsaet. Niet slecht, maar een verhaal die we al tot in den treure gelezen hebben.

de oudheid gekaderd

Vergeet alles wat ik hier al geschreven heb i.v.m. boeken over de oudheid! Lees gewoon dit boek:
Ik ben eigenlijk best wel jarloers op wie zijn lessen over de oudheid op basis van dit boekje krijgt. Het lijkt in alles het tegengestelde van de oudbollige en gedateerde (ik haat datums onthouden) die we hier aan't unief kregen.

Dit boek:
- is bijzonder leesbaar
- beperkt zich tot de hoofdlijnen
- heeft ruim aandacht voor economie, sociale hiërarchie én het dagelijkse leven
- kadert daarnaast alles ook in een ruimere geografische context: elk hoofdstuk begint met een overzicht van de stand van zaken in andere geografische gebieden
- overloopt ook bondig voorgaande en nakomende perioden in de geschiedenis. Ook dit een een mooie extra cadrering
- is een must.

In de Arabische Wereld

Net 'In de Arabische Wereld' van Michael Field gelezen, een boek dat me door een collega uitgeleend werd. Aan de plus-zijde staat het gestructureerd overzicht, en de vlotte schrijfstijl. Aan de min-zijde staat mijn gevoel dat de auteur zich vooral op zijn gevoel baseert, en heb ik mijn twijfels over zijn soms wel erg positieve inschatting.

België na '45

Boekje uit. Vooral het tweede deel is leuk. Thematisch worden een aantal velden uit de politieke geschiedenis van het recente verleden in dit landje uitgediept. Een aantal velden, want een aantal domeinen ontbreken volledig, neem bijvoorbeeld de buitenlandse politiek. Voor andere domeinen werd duidelijk te veel ruimte uitgetrokken. I.v.m. de veiligheidsdiensten bespreekt men zelfs wetgeving in detail. Een brug te ver voor een overzichtswerk, me dunkt.
En ook de eerste helft van het boek heeft zijn nadelen. In een beperkt aantal bladzijden geeft men een globaal chronologisch overzicht. En door het beperkt aantal pagina's wordt de zoal hermetische stijl van Meynen en Witte nog moeilijker te doorwrochten. Die hoofdstukken zou ik iemand zonder historiografische bagage niet aanraden. Echt niet! En da's jammer, want sommige bijdragen zijn wel leesbaar, en zelfs bijzonder interessant.

Paarden, zwaarden en ziektekiemen

Wat bepaalt of een bepaald gebied een rijke bevolking zal herbergen die de wereld zal domineren en bij andere dood en verderf zal zaaien, en wat bepaalt dat bepaalde gebieden net gedomineerd worden of de bevolking uitgemoord door geweld, epidemieën, of nog dat bepaalde gebieden tot recent door jagers/verzamelaars bewoond worden?

Een loodzware zin om een log te beginnen, maar eentje die tot nadenken stemt. Volgens Jared DiamOnd bepalen geografische factoren dat. Die bepaalden waar landbouw/veeteelt primair kon ontstaan en welke gebieden er ontvankelijk voor konden zijn. Een intrigerend boek zowaar. Niet zozeer door de boodschap zelf, want die is gekend, maar vooral doordat het boek alles op een rijtje zet. Een mens wordt er stil van, maar gelukkig is er ook het besef dat niet alles zo deterministisch is (hoewel?).

Het boek samengevat in enkele zinnen:

• Geografie is sterk bepalend voor waar landbouw kon ontstaan.
• Landbouw/veeteelt hoeft niet beter te zijn dan jagen/verzamelen. De (geografische) omstandigheden bepalen dit of dit op een bepaalde plaats het geval is.
• Landbouw/veeteelt ontstond daar waar de natuur op het einde van de ijstijd rijkelijke natuurlijke oogsten voortbracht die sedentair leven toelieten, zonder dat men aan landbouw deed.
• De beschikbare wilde planten/dieren bepaalden de mogelijkheden voor domesticatie (nog een geografische afhankelijkheid).
• De verspreiding gaat het snelst langs oost-westassen (vergelijkbare ecosystemen). Dus vlotte verspreiding van de landbouw/veeteelt in Eurazië, en moeilijk in bvb Afrika, en vooral de Amerika's.
• Geografische hindernissen beperken de uitwisselingsruimte. In kleinere ruimtes is er minder kans op grote ontdekkingen/uitvindingen. Dat geldt ook in de evolutie naar landbouw/veeteelt.
• Deze vier factoren zijn eveneens belangrijk voor de verspreiding van andere ontdekkingen (wiel, wapens, ...).
  
• Landbouw/veeteelt zorgt voor verdere bevolkingsgroei.
  
• Landbouw, maar vooral veeteelt, zorgt samen met grotere groepen mensen voor een ander soort ziekten: epidemieën.
• Meer volk zorgt voor gecompliceerdere sociale en politieke structuren.
• Daardoor ontstaat schrift.
• Door dit alles ontstaan hiërarchieën en geordende staten.
  
• Staten die dit hebben overwinnen andere groepen, want ze zijn met meer, hun ziektekiemen decimeren de tegenstander die deze niet kennen, hun uitvindingen/ontdekkingen leveren een competitief voorbeeld, door het schrift zij ze veel beter georganiseerd, en door hun sterk uitgebouwde staten zijn ze des te meer in het overwicht.

Met dit overzichtje is uiteraard de nuance verloren, en lijkt het nog des te deterministischer. Maar, wie het leest ontdekt een fascinerend boek dat de vele, in onze hoofden vaak losse bouwstenen bijeenbrengt, en tot nadenken aanzet.

Vreemd volk!

Rare jongens, die Romeinen? Niet zo echt, ze hebben dezelfde reflexen zoals wij nu, die Grieken en Romeinen. En toch zijn er grote verschillen tussen Grieken en Romeinen. Beiden waren weliswaar hautain tegenover vreemden, maar waar de Griekse stadsstaten het burgerschap afschermden en algemeen terughoudend waren, toonden het Romeinse een veel grotere openheid die hen toeliet een imperium op te bouwen.

De auteur gaat naast de traditionele perioden die altijd aandacht krijgen ook in op de uiteenlopende situatie in drie steden in de hellenistische periode en op het opkomende christendom. In de hellenistische periode behandelt hij Babylon (Grieken in de marge), Alexandrië (spanningen en rellen/slachtpartijen tussen Griekssprekenden en joods-gelovigen), en Jeruzalem ( joodse radicalen versus Romeins beleid en vice versa). Voor het opkomende christendom beperkt hij zich niet tot het verhaal van de vervolgingen (hij brengt dit wel helder en relativeert waar nodig), maar gaat hij ook in op de uitdagende houding van radicale christenen en de broederstrijd tussen de christelijke sekten. Stuk voor stuk voor mij onbekende verhalen die bijzonder boeiend blijken.

Het interessante aan dit boek is dat het de auteur toelaat deze periode anders te beschrijven dan gewoonlijk. Het is geen verhaal van de groten der aarde, maar een verhaal van het leven ... zoals het was (?). Tegelijk is het geen alomvattend verhaal. Dat kan ook niet door het beperkte Romeinse bronnenmateriaal waarover we beschikken. En da's onder meer het gevolg van die radicale christenen van daarnet.

Moet ik het zeggen? Een aanrader!

Het dorp en de mensen

'Het dorp en de mensen', zo zou je de inhoud van dit boek samenvatten. Het is net als het vorige boek een boek dat ik van een collega uitgeleend kreeg.

Het verhaal: De Engelsman Hudson zocht een nieuwe doorgang naar Azië. Bij een reis in opdracht van de Nederlandse VOC ontdekte hij de locatie die later New York zou worden. De WIC (West-Indische Compagnie) gebruikte dit als steunpunt voor hun handelsactiviteiten. In het boek lees je over de geleidelijke groei van deze Nederzetting, en de geleidelijke kloof die groeide tussen de inwoners en de WIC. Die kloof wordt er soms verengd voorgesteld als een conflict Vanderdonck - Kieft/Stuyvesant.

De auteur stelt dat de specifieke cultuur van deze Nederzetting (smeltkroes, tolerantie, handelsgericht) een belangrijke bijdrage geleverd heeft aan het vormgeven van de Amerikaanse cultuur.

Het boek is leuk, leest vlot en historische figuren worden 'tastbaar'. Jammer genoeg verlies je jezelf soms in de vele 'personnages'. En de auteur mist kritische zin tegenover de clichés uit de Nederlandse geschiedschrijving.

De Balkan - bermudadriehoek voor wie in naties gelooft

Boekje uitgeleend gekregen van een collega. Boekje? Zeg maar gerust turf! Maar het loont wel de moeite.

Misha Glenny - nationalisme, oorlog en de grote mogendheden. 1804 - 1999

Waar het communisme werd "toegepast" in het verre noordoosten van Europa, dat er volgens de theorie absoluut niet klaar voor was, sloegen de romantische beelden van het nationalisme keihard toe in Midden en Oost-Europa. Glenny, historicus en oorlogsverslaggever bespreekt de uitwerking ervan in de Balkan. Een regio die de bermudadriehoek zou moeten zijn voor elk geloof in nationalisme, en een regio waar de laatste twee eeuwen ontstellend veel bloed over de bodem stroomde.

Het boek verliest zich wel jammer genoeg wel in zijn grondige aanpak. Ik verdwaalde er wel eens vaker in. Elk hoofdstuk heeft zijn hoofdpersoon waarrond de geschiedenis gekaderd wordt, en tal van nevenpersonnages en (terreur-)organisaties. Tegelijk heb ik er ongelofelijk uit bijgeleerd, en sneuvelden clichés als bosjes. Een prachtige oefening om je eigen (voor)oordelen in vraag te stellen.

Enkele voorbeelden:
- De onafhankelijkheid van Griekenland lijkt een heel logisch gegeven. Blijkt als je de bevolkingssamenstellingen in wat nu Griekenland is, en waar voorheen zoal'Grieken' woonden dat veel minder evident te maken. Daar blijkt onze 'betrokkenheid' bij de Oude Grieken, door de aandacht die we er al vanaf de lagere school aan besteden, ons parten te spelen. Bovendien zou de vestiging van de Griekse staat met hele periodes van gedwongen volksverhuizingen en etnische zuiveringen gepaard gegaan te zijn.
- De goede banden tussen Milosevic en Mladic, terwijl ze twee belangrijke opponenten waren in de laatste Balkanoorlogen.
- De VS worden in verband met de laatste balkanoorlogen vaak als de redder aangegeven, terwijl Europa onderling discussieerde. De werkelijkheid blijkt anders.
- Het westen zag Ceauşescu in het begin als een positieve speler in de regio
- Terreurcellen allerhande: Kroatisch, Servisch, Turks, Bulgaars, ...
- Dat Macedonië net als Bosnië vaak de rol van zwart gat van de Balkan gespeeld heeft, ...
- De treffende beschrijvingen van de Balkan als boerenfederaties in een groot deel van deze geschiedenis
- ...

Dank u, Tom

11 juli

Da's het huis kuisen. Da's nog eens de ladder boven halen om de ruiten vooraan je kuisen, want ja, doordat dat ene raam niet open kan heb je wel een ladder nodig. Da's een fietstochtje maken. Da's leedvermaak met wie wel moet werken. En da's vooral zo veel mogelijk elk gevendelzwaai proberen te vermijden!

Al vierde de morgen het ook wel goed door een aantal van de vele flamingantische mythes aan te stippen. Wie meer flamingantische (en wallingantistische en belgicistische) mythes ontrafeld wil zien, leze Anne Morelli's (e.a.) 'De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië'.

En dak nu niets meer van dat bij het haar getrokken gezever hoor! Akkoord?

Islam voor ongelovigen

Mijn ma heeft thuis de boeken met de vertellingen van 1001 nacht in de boekenkast staan. Met het plastiek er nog rond. 'Die boeken zijn iets voor als ze op pensioen is', heet het dan.

Ikzelf las de voorbije avonden 'Islam voor ongelovigen' van Lucas Catherine. In dat boek gaat het onder meer over de verhalen van 1001 nacht, over de erotische literatuur uit Islam-samenlevingen, en uiteraard ook over het verhaal van Mohammed. In dat laatste haalt hij heel wat straffe details aan. Ik vraag me af van waar hij die haalt, maar die zullen wellicht wel niet uit de lucht gevallen zijn. Het verschil tussen sjiïsme en soenitisme is me eindelijk erg duidelijk, en ik krijg zelfs zicht op de vele varianten in het sjiïsme. Straf. Ook het soefisme is me veel duidelijker geworden. En het jodendom blijkt voor de komst van de islam sterk verspreid geweest te zijn in Arabië.

Catherine brengt het verhaal volledig van start tot vandaag, en veel breder dan enkel de islam. Hij doet dat op een bezadigde toon die je tegenwoordig veel te weinig leest over de islamsamenleving, met oog voor veelzeggende details. Ik zou er veel over kunnen zeggen, maar beperk me tot een aantal nietszeggende woordgroepen. Dat prikkelt meer!

• Jihad ter zee en op zijn hollands
• Hasjiesjmoordenaars
• Kamelenbelasting
• Anticonceptie was er normaal
• Gemuteerde barbaren
• Darb Al Naft
• Van volksdans tot striptease
• Uncle Islam
• Parels in de buik van dikke vrouwen

Voilà, genoeg om je nieuwsgierig te maken?

Nog even dit. Vooraf had ik mijn vooroordelen bij het boek, en er absoluut geen goed gedacht van. Het boek heeft me echter heel aangenaam verrast. Een échte aanrader dus!

Arm (en rijk)

'Arm en Rijk' van David Landes net uitgelezen. Een boek dat de eeuwige vraag probeert te beantwoorden: 'waarom werden sommige landen rijk en andere arm?' Dat beantwoorden blijft hoe dan ook een enorme uitdaging. Een uitdaging die het boek aangaat, en dat de tal van boeiende verhalen opdist. Maar dat verhalend karakter is net de zwakte van het boek. Een zwakte die versterkt wordt doordat de auteur alles wil verklaren vanuit cultuur en mentaliteit. Wat met de politiek en het beleid? Komt weinig aan bod! De economie? Wa's da? Op die manier deze problematiek proberen te verklaren is wel heel moeilijk.


Tegelijk: het siert de auteur dat hij geen onderwerp uit de weg gaat. Op de achterkant heet dat dan natuurlijk dat de auteur politieke correctheid uit de weg gaat. Ergelijk, zo'n beschrijving. Maar daar typ ik wel een andere keer iets over.

De groeten,

J

België in kaart

Kaarten en landschappen. Je weet wel: ik kan er van smullen. En dan is dit wel een kolfje naar mijn hand. Ik kan je zeggen: het boek begon erg veelbelovend, met detailbesprekingen van de evolutie van het landschap. Na het sterke begin zwakte het wel sterk af, maar over de hele lijn bleef het behoorlijk!

Maar uiteraard wil ik meer. De kwaliteit van het begin van het boek wil ik over heel het boek. Ik krijg het willen niet afgeleerd.

Boeken tegen hiaten

Twee boeken uit, die de onvolkomenheid van de opleiding geschiedenis in Gent wat moesten wegwerken.

Inleiding tot de klassieke geschiedenis, dat gegeven werd door een kwast met een strik als een 'bavet', die het vak zo ouderwets en traditioneel mogelijk gaf, waardoor alle interesse verdween. Een man vol van zichzelf die zijn cursus waarschijnlijk al 40 jaar niet meer aangepast had. Tevens de oorzaak van mijn enige (gedelibereerde) buis aan 't unief.
Inleiding tot de Middeleeuwse geschiedenis, die gegeven werd op een manier en aan de hand van thema's die niet zouden misstaan in het middelbaar onderwijs: heel algemene onderwerpen, enkel meer stof dan in't middelbaar natuurlijk.
En nu '1 mei' en 'Rerum Novarum' vieren! ;-)

Kleine lezing

Twee boekjes uit:

Het eerste boekje, god ja een pamfletje eerder, bleef al te dicht bij het gekende verhaal en bracht me eigenlijk niets bij.

Het tweede boek, god ja, leest vlot. Het blijft heel beperkt en kijkt niet over enig muurtje.


Het eerste boek bevat wel een aantal citaten, die het boek typeren. En citaten zijn publiek goed, dus waren zou ik ze jullie onthouden.

• Het volk laat zich er altijd toe verleiden om de bevelen van zijn leiders te volgen. Dat is gemakkelijk. Je hoeft de mensen alleen maar te zeggen dat ze worden aangevallen terwijl je de pacifisten aan de kaart stelt vanwege hun gebrek aan vaderlandsliefde, waarmee ze het land in gevaar brengen. Het werkt in elk land op dezelfde manier. (Herman Göring).
  --> Start van het hoofdstuk dat - als dat al nodig zou zijn - er veel grotere uitdagingen/gevaren zijn dan het islamterrorisme.
• De opwarming van de aarde is een feit. We zijn er verantwoordelijk voor. De gevolgen zijn kwalijk en worden steeds erger - als we niet ingrijpen worden ze catastrofaal. We kunnen het ij echter keren, want het is nog niet te laat (Al Gore)
• Als iedereen op aarde evenveel zou consumeren als het huidige consumptiegemiddelde in Europa, zouden we het dubbele van de huidige voedselproductiecapaciteit nodig hebben - het equivalent van 2,1 planeten als de aarde - om ons voortbestaan te waarborgen. En als iedereen zoveel consumeerde als in Amerika, zouden we er bijna vijf nodig hebben. (New Economics Foundation)
• Armoede is de ergste vorm van geweld (Mahatma Ghandi)
• Als de wereld ooit zichzelf zou opblazen, zou de laatste verstaanbare stem zijn van een expert die blijft volhouden dat het onmogelijk is (Peter Ustinov)

Gouden Oosten

Enkele dagen terug uitgelezen:
Een vlot boek met als focus de grote lijnen van de geschiedenenis van China en Japan sinds de Nieuwe Tijden. Het geheel wordt, zeker voor de Nieuwe Tijden (1500 - 1800, remember), strak bekeken vanuit economisch systeemdenken. De nadruk ligt op de centrale economische rol van China tot aan de Industriële Revolutie(s). En het is toch wel opmerkelijk: ondanks de uitbuiting van de Amerika's na de Iberische ontdekkingsreizen, blijft de handelsbalans van West-Europa t.o. China en Japan tot de negentiende eeuw negatief!

Het boek leest vlot, en heeft veel duiding. Een aanrader voor leken dus. Volledig pedagogisch verantwoord geeft Van de Voorde - de man blijkt ere-inspecteur geschiedenis van het secundair onderwijs - de nodige kadering door bij het begin van elke hoofdstuk een blik buiten de focus te werpen. Telkens betrekt hij de geschiedenis van West-Europa en de VS in het verhaal. En net dit positief element is tegelijk ook het vervelende aan het boek: bijwijlen lijkt de auteur al te veel op de leerkracht die het eens allemaal zal zeggen.

En toch, laat dit de pret niet bederven: het boek is helder en verhelderend. De inhoud ervan hoort eigenlijk basiskennis te zijn. Jammer genoeg zijn onze geshiedenisopleidingen nog volledig Eurocentrisch, waardoor dit soort verhalen nauwelijks aan bod komt. Maar bon, troost u, we kijken nu al over de landsgrenzen. Niet? Maak je geen illusies: Europa blijft een autist. Net zoals grote broer.

Grotere kaart weergeven