Arm Rusland

Lang getwijfeld of ik het boek zou uitlezen of niet. Toch maar gedaan, en het beterde wellicht een beetje met het vorderen der bladzijden. Toch blijft het een product van erg ouderwetse geschiedschrijving. Jammer!

J

Ondergang

Ondergang, een niet zo hoopvolle titel van een eigenlijk wel licht hoopvol boek. Een dijk van een boek trouwens, niet enkel van omvang, maar ook inhoudelijk. De ondertitel zegt het al meteen: 'hoe zijn sommige beschavingen verdwenen?', en meer nog: 'en hoe kan de onze haar ondergang voorkomen?'

Het boek voert je langs vaak exotische locaties: het obligate Paaseiland, maar ook petieterige eilandjes in de Stille Oceaan, Vikingkolonies op Groenland, vergane Mayasteden, maar ook naar meer alledaagse werelden: Montana in de VS, Australië, en het bij All-innende Vlamingen bekende Dominicaanse Republiek en dergelijke meer.

Waar Diamond vergane culturen bespreekt bespreekt hij opmerkelijk vlot de kenmerken van de cultuur om vervolgens te focussen op wat er fout liep, en hoe hun apocalyps zich (waarschijnlijk) voltrok: van alles passeert er de revue: honger, opstanden, genocide, kanibalisme, ... Maar dit is niet zo zeer een geschiedenisboek: Diamond focust ook op hedendaagse culturen, bespreekt die en legt de vinger op de wonden.

Doorheen zijn sterk verhalend betoog is er ruimte voor analyse, maar ook synthese. Tussentijdse conclusies passeren de revue en het verhaal is helder en gestructureerd. Een boek dat je niet snel uit je hoofd krijgt! Al bevat het boek natuurlijk ook schoonheidfoutjes, soms gaat hij wat kort door de bocht, of heb ik mijn twijfels, toch rest er slecht één aanrader: lezen!


En trouwens ook een ander boek van hem is een aanrader. Zie deze log

de oudheid gekaderd

Vergeet alles wat ik hier al geschreven heb i.v.m. boeken over de oudheid! Lees gewoon dit boek:
Ik ben eigenlijk best wel jarloers op wie zijn lessen over de oudheid op basis van dit boekje krijgt. Het lijkt in alles het tegengestelde van de oudbollige en gedateerde (ik haat datums onthouden) die we hier aan't unief kregen.

Dit boek:
- is bijzonder leesbaar
- beperkt zich tot de hoofdlijnen
- heeft ruim aandacht voor economie, sociale hiërarchie én het dagelijkse leven
- kadert daarnaast alles ook in een ruimere geografische context: elk hoofdstuk begint met een overzicht van de stand van zaken in andere geografische gebieden
- overloopt ook bondig voorgaande en nakomende perioden in de geschiedenis. Ook dit een een mooie extra cadrering
- is een must.

België na '45

Boekje uit. Vooral het tweede deel is leuk. Thematisch worden een aantal velden uit de politieke geschiedenis van het recente verleden in dit landje uitgediept. Een aantal velden, want een aantal domeinen ontbreken volledig, neem bijvoorbeeld de buitenlandse politiek. Voor andere domeinen werd duidelijk te veel ruimte uitgetrokken. I.v.m. de veiligheidsdiensten bespreekt men zelfs wetgeving in detail. Een brug te ver voor een overzichtswerk, me dunkt.
En ook de eerste helft van het boek heeft zijn nadelen. In een beperkt aantal bladzijden geeft men een globaal chronologisch overzicht. En door het beperkt aantal pagina's wordt de zoal hermetische stijl van Meynen en Witte nog moeilijker te doorwrochten. Die hoofdstukken zou ik iemand zonder historiografische bagage niet aanraden. Echt niet! En da's jammer, want sommige bijdragen zijn wel leesbaar, en zelfs bijzonder interessant.

Paarden, zwaarden en ziektekiemen

Wat bepaalt of een bepaald gebied een rijke bevolking zal herbergen die de wereld zal domineren en bij andere dood en verderf zal zaaien, en wat bepaalt dat bepaalde gebieden net gedomineerd worden of de bevolking uitgemoord door geweld, epidemieën, of nog dat bepaalde gebieden tot recent door jagers/verzamelaars bewoond worden?

Een loodzware zin om een log te beginnen, maar eentje die tot nadenken stemt. Volgens Jared DiamOnd bepalen geografische factoren dat. Die bepaalden waar landbouw/veeteelt primair kon ontstaan en welke gebieden er ontvankelijk voor konden zijn. Een intrigerend boek zowaar. Niet zozeer door de boodschap zelf, want die is gekend, maar vooral doordat het boek alles op een rijtje zet. Een mens wordt er stil van, maar gelukkig is er ook het besef dat niet alles zo deterministisch is (hoewel?).

Het boek samengevat in enkele zinnen:

• Geografie is sterk bepalend voor waar landbouw kon ontstaan.
• Landbouw/veeteelt hoeft niet beter te zijn dan jagen/verzamelen. De (geografische) omstandigheden bepalen dit of dit op een bepaalde plaats het geval is.
• Landbouw/veeteelt ontstond daar waar de natuur op het einde van de ijstijd rijkelijke natuurlijke oogsten voortbracht die sedentair leven toelieten, zonder dat men aan landbouw deed.
• De beschikbare wilde planten/dieren bepaalden de mogelijkheden voor domesticatie (nog een geografische afhankelijkheid).
• De verspreiding gaat het snelst langs oost-westassen (vergelijkbare ecosystemen). Dus vlotte verspreiding van de landbouw/veeteelt in Eurazië, en moeilijk in bvb Afrika, en vooral de Amerika's.
• Geografische hindernissen beperken de uitwisselingsruimte. In kleinere ruimtes is er minder kans op grote ontdekkingen/uitvindingen. Dat geldt ook in de evolutie naar landbouw/veeteelt.
• Deze vier factoren zijn eveneens belangrijk voor de verspreiding van andere ontdekkingen (wiel, wapens, ...).
  
• Landbouw/veeteelt zorgt voor verdere bevolkingsgroei.
  
• Landbouw, maar vooral veeteelt, zorgt samen met grotere groepen mensen voor een ander soort ziekten: epidemieën.
• Meer volk zorgt voor gecompliceerdere sociale en politieke structuren.
• Daardoor ontstaat schrift.
• Door dit alles ontstaan hiërarchieën en geordende staten.
  
• Staten die dit hebben overwinnen andere groepen, want ze zijn met meer, hun ziektekiemen decimeren de tegenstander die deze niet kennen, hun uitvindingen/ontdekkingen leveren een competitief voorbeeld, door het schrift zij ze veel beter georganiseerd, en door hun sterk uitgebouwde staten zijn ze des te meer in het overwicht.

Met dit overzichtje is uiteraard de nuance verloren, en lijkt het nog des te deterministischer. Maar, wie het leest ontdekt een fascinerend boek dat de vele, in onze hoofden vaak losse bouwstenen bijeenbrengt, en tot nadenken aanzet.

Vreemd volk!

Rare jongens, die Romeinen? Niet zo echt, ze hebben dezelfde reflexen zoals wij nu, die Grieken en Romeinen. En toch zijn er grote verschillen tussen Grieken en Romeinen. Beiden waren weliswaar hautain tegenover vreemden, maar waar de Griekse stadsstaten het burgerschap afschermden en algemeen terughoudend waren, toonden het Romeinse een veel grotere openheid die hen toeliet een imperium op te bouwen.

De auteur gaat naast de traditionele perioden die altijd aandacht krijgen ook in op de uiteenlopende situatie in drie steden in de hellenistische periode en op het opkomende christendom. In de hellenistische periode behandelt hij Babylon (Grieken in de marge), Alexandrië (spanningen en rellen/slachtpartijen tussen Griekssprekenden en joods-gelovigen), en Jeruzalem ( joodse radicalen versus Romeins beleid en vice versa). Voor het opkomende christendom beperkt hij zich niet tot het verhaal van de vervolgingen (hij brengt dit wel helder en relativeert waar nodig), maar gaat hij ook in op de uitdagende houding van radicale christenen en de broederstrijd tussen de christelijke sekten. Stuk voor stuk voor mij onbekende verhalen die bijzonder boeiend blijken.

Het interessante aan dit boek is dat het de auteur toelaat deze periode anders te beschrijven dan gewoonlijk. Het is geen verhaal van de groten der aarde, maar een verhaal van het leven ... zoals het was (?). Tegelijk is het geen alomvattend verhaal. Dat kan ook niet door het beperkte Romeinse bronnenmateriaal waarover we beschikken. En da's onder meer het gevolg van die radicale christenen van daarnet.

Moet ik het zeggen? Een aanrader!

De Balkan - bermudadriehoek voor wie in naties gelooft

Boekje uitgeleend gekregen van een collega. Boekje? Zeg maar gerust turf! Maar het loont wel de moeite.

Misha Glenny - nationalisme, oorlog en de grote mogendheden. 1804 - 1999

Waar het communisme werd "toegepast" in het verre noordoosten van Europa, dat er volgens de theorie absoluut niet klaar voor was, sloegen de romantische beelden van het nationalisme keihard toe in Midden en Oost-Europa. Glenny, historicus en oorlogsverslaggever bespreekt de uitwerking ervan in de Balkan. Een regio die de bermudadriehoek zou moeten zijn voor elk geloof in nationalisme, en een regio waar de laatste twee eeuwen ontstellend veel bloed over de bodem stroomde.

Het boek verliest zich wel jammer genoeg wel in zijn grondige aanpak. Ik verdwaalde er wel eens vaker in. Elk hoofdstuk heeft zijn hoofdpersoon waarrond de geschiedenis gekaderd wordt, en tal van nevenpersonnages en (terreur-)organisaties. Tegelijk heb ik er ongelofelijk uit bijgeleerd, en sneuvelden clichés als bosjes. Een prachtige oefening om je eigen (voor)oordelen in vraag te stellen.

Enkele voorbeelden:
- De onafhankelijkheid van Griekenland lijkt een heel logisch gegeven. Blijkt als je de bevolkingssamenstellingen in wat nu Griekenland is, en waar voorheen zoal'Grieken' woonden dat veel minder evident te maken. Daar blijkt onze 'betrokkenheid' bij de Oude Grieken, door de aandacht die we er al vanaf de lagere school aan besteden, ons parten te spelen. Bovendien zou de vestiging van de Griekse staat met hele periodes van gedwongen volksverhuizingen en etnische zuiveringen gepaard gegaan te zijn.
- De goede banden tussen Milosevic en Mladic, terwijl ze twee belangrijke opponenten waren in de laatste Balkanoorlogen.
- De VS worden in verband met de laatste balkanoorlogen vaak als de redder aangegeven, terwijl Europa onderling discussieerde. De werkelijkheid blijkt anders.
- Het westen zag Ceauşescu in het begin als een positieve speler in de regio
- Terreurcellen allerhande: Kroatisch, Servisch, Turks, Bulgaars, ...
- Dat Macedonië net als Bosnië vaak de rol van zwart gat van de Balkan gespeeld heeft, ...
- De treffende beschrijvingen van de Balkan als boerenfederaties in een groot deel van deze geschiedenis
- ...

Dank u, Tom

11 juli

Da's het huis kuisen. Da's nog eens de ladder boven halen om de ruiten vooraan je kuisen, want ja, doordat dat ene raam niet open kan heb je wel een ladder nodig. Da's een fietstochtje maken. Da's leedvermaak met wie wel moet werken. En da's vooral zo veel mogelijk elk gevendelzwaai proberen te vermijden!

Al vierde de morgen het ook wel goed door een aantal van de vele flamingantische mythes aan te stippen. Wie meer flamingantische (en wallingantistische en belgicistische) mythes ontrafeld wil zien, leze Anne Morelli's (e.a.) 'De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië'.

En dak nu niets meer van dat bij het haar getrokken gezever hoor! Akkoord?

Islam voor ongelovigen

Mijn ma heeft thuis de boeken met de vertellingen van 1001 nacht in de boekenkast staan. Met het plastiek er nog rond. 'Die boeken zijn iets voor als ze op pensioen is', heet het dan.

Ikzelf las de voorbije avonden 'Islam voor ongelovigen' van Lucas Catherine. In dat boek gaat het onder meer over de verhalen van 1001 nacht, over de erotische literatuur uit Islam-samenlevingen, en uiteraard ook over het verhaal van Mohammed. In dat laatste haalt hij heel wat straffe details aan. Ik vraag me af van waar hij die haalt, maar die zullen wellicht wel niet uit de lucht gevallen zijn. Het verschil tussen sjiïsme en soenitisme is me eindelijk erg duidelijk, en ik krijg zelfs zicht op de vele varianten in het sjiïsme. Straf. Ook het soefisme is me veel duidelijker geworden. En het jodendom blijkt voor de komst van de islam sterk verspreid geweest te zijn in Arabië.

Catherine brengt het verhaal volledig van start tot vandaag, en veel breder dan enkel de islam. Hij doet dat op een bezadigde toon die je tegenwoordig veel te weinig leest over de islamsamenleving, met oog voor veelzeggende details. Ik zou er veel over kunnen zeggen, maar beperk me tot een aantal nietszeggende woordgroepen. Dat prikkelt meer!

• Jihad ter zee en op zijn hollands
• Hasjiesjmoordenaars
• Kamelenbelasting
• Anticonceptie was er normaal
• Gemuteerde barbaren
• Darb Al Naft
• Van volksdans tot striptease
• Uncle Islam
• Parels in de buik van dikke vrouwen

Voilà, genoeg om je nieuwsgierig te maken?

Nog even dit. Vooraf had ik mijn vooroordelen bij het boek, en er absoluut geen goed gedacht van. Het boek heeft me echter heel aangenaam verrast. Een échte aanrader dus!

Boeken tegen hiaten

Twee boeken uit, die de onvolkomenheid van de opleiding geschiedenis in Gent wat moesten wegwerken.

Inleiding tot de klassieke geschiedenis, dat gegeven werd door een kwast met een strik als een 'bavet', die het vak zo ouderwets en traditioneel mogelijk gaf, waardoor alle interesse verdween. Een man vol van zichzelf die zijn cursus waarschijnlijk al 40 jaar niet meer aangepast had. Tevens de oorzaak van mijn enige (gedelibereerde) buis aan 't unief.
Inleiding tot de Middeleeuwse geschiedenis, die gegeven werd op een manier en aan de hand van thema's die niet zouden misstaan in het middelbaar onderwijs: heel algemene onderwerpen, enkel meer stof dan in't middelbaar natuurlijk.
En nu '1 mei' en 'Rerum Novarum' vieren! ;-)

Kleine lezing

Twee boekjes uit:

Het eerste boekje, god ja een pamfletje eerder, bleef al te dicht bij het gekende verhaal en bracht me eigenlijk niets bij.

Het tweede boek, god ja, leest vlot. Het blijft heel beperkt en kijkt niet over enig muurtje.


Het eerste boek bevat wel een aantal citaten, die het boek typeren. En citaten zijn publiek goed, dus waren zou ik ze jullie onthouden.

• Het volk laat zich er altijd toe verleiden om de bevelen van zijn leiders te volgen. Dat is gemakkelijk. Je hoeft de mensen alleen maar te zeggen dat ze worden aangevallen terwijl je de pacifisten aan de kaart stelt vanwege hun gebrek aan vaderlandsliefde, waarmee ze het land in gevaar brengen. Het werkt in elk land op dezelfde manier. (Herman Göring).
  --> Start van het hoofdstuk dat - als dat al nodig zou zijn - er veel grotere uitdagingen/gevaren zijn dan het islamterrorisme.
• De opwarming van de aarde is een feit. We zijn er verantwoordelijk voor. De gevolgen zijn kwalijk en worden steeds erger - als we niet ingrijpen worden ze catastrofaal. We kunnen het ij echter keren, want het is nog niet te laat (Al Gore)
• Als iedereen op aarde evenveel zou consumeren als het huidige consumptiegemiddelde in Europa, zouden we het dubbele van de huidige voedselproductiecapaciteit nodig hebben - het equivalent van 2,1 planeten als de aarde - om ons voortbestaan te waarborgen. En als iedereen zoveel consumeerde als in Amerika, zouden we er bijna vijf nodig hebben. (New Economics Foundation)
• Armoede is de ergste vorm van geweld (Mahatma Ghandi)
• Als de wereld ooit zichzelf zou opblazen, zou de laatste verstaanbare stem zijn van een expert die blijft volhouden dat het onmogelijk is (Peter Ustinov)

Gouden Oosten

Enkele dagen terug uitgelezen:
Een vlot boek met als focus de grote lijnen van de geschiedenenis van China en Japan sinds de Nieuwe Tijden. Het geheel wordt, zeker voor de Nieuwe Tijden (1500 - 1800, remember), strak bekeken vanuit economisch systeemdenken. De nadruk ligt op de centrale economische rol van China tot aan de Industriële Revolutie(s). En het is toch wel opmerkelijk: ondanks de uitbuiting van de Amerika's na de Iberische ontdekkingsreizen, blijft de handelsbalans van West-Europa t.o. China en Japan tot de negentiende eeuw negatief!

Het boek leest vlot, en heeft veel duiding. Een aanrader voor leken dus. Volledig pedagogisch verantwoord geeft Van de Voorde - de man blijkt ere-inspecteur geschiedenis van het secundair onderwijs - de nodige kadering door bij het begin van elke hoofdstuk een blik buiten de focus te werpen. Telkens betrekt hij de geschiedenis van West-Europa en de VS in het verhaal. En net dit positief element is tegelijk ook het vervelende aan het boek: bijwijlen lijkt de auteur al te veel op de leerkracht die het eens allemaal zal zeggen.

En toch, laat dit de pret niet bederven: het boek is helder en verhelderend. De inhoud ervan hoort eigenlijk basiskennis te zijn. Jammer genoeg zijn onze geshiedenisopleidingen nog volledig Eurocentrisch, waardoor dit soort verhalen nauwelijks aan bod komt. Maar bon, troost u, we kijken nu al over de landsgrenzen. Niet? Maak je geen illusies: Europa blijft een autist. Net zoals grote broer.

Grotere kaart weergeven

Vlaamse moslims zijn doetjes

Wat is me dat weer voor een hetze over een paar onnozele lollen van een Vlaamse komiek. 't Akkoord, de uitspraken van Alex Agnew waren zwaar onnozel. Maar of dat zo'n gezeik waard is? Een aantal Joodse organisaties hebben kennelijk niets beter te doen dan dat soort reacties, jammer. Véél te lange tenen, noemt men zoiets.

Tegelijk, wat me opvalt: Hoe vaak heeft Agnew al niet met o.a. Marokkanen gelachen? En geen één die daar kabaal over maakt. De Vlaamse moslims zijn kennelijk doetjes! Of ze kijken niet naar pakweg Canvas natuurlijk. ;-)

***

Overigens, Gie Van Den Berghe verzorgde vrijdag een interessant opiniestuk in De Standaard. Het artikel gaat in belangrijke mate over de vernietingskampen (opletten voor het onderscheid met concentratiekampen!). Een kort overzicht: kort na de oorlog lag de nadruk op wat de politieke gevangen, 'sociaal onaangepasten' en mindervaliden werd aangedaan (chronologisch ook de eerste slachtoffers). De laatste dertig jaar wordt er terecht veel aandacht besteed aan de holocaust. Jammer genoeg wordt het beeld wel steeds meer exclusief joods, en verdwijnen de andere slachtoffers uit beeld.

Het is dus belangrijk ook de eerste categorie niet te vergeten, zodat niemand vergeet:
1. Haat tegen bevolkingsgroepen is eenvoudig te creëren
2. Toch is het 'eigen volk' vaak het eerste slachtoffer (en dreigt dit stuk van de geschiedenis ook nog vergeten te worden).

Sjit man, ik ben gewoonweg aan't preken

Ouwe Belgen

'Boekje lezen, commentaartje schrijven.' Dat wordt hier stilaan de gewoonte. In dit geval is het een bijzonder dun boekje over een al te zeer geroman(t)iseerd onderwerp. Dit boek beschrijft in heel kleine hoofdstukjes wat al geweten is over de Keltische gemeenschappen in de 'Lage Landen'. Het grote voordeel van dit boek is dat het - na de obligate stukken over oorlogen en veroveringen - Juul César - vooral ingaat over hoe die stammen concreet leefden of zouden kunnen geleefd hebben.
Hoewel ik heel weinig voorkennis over het onderwerp heb, durf ik je aanraden: lezen!

Nice to know: Ugo Janssens, De Oude Belgen.

Google ziet u

Dit kluchtige filmpje lacht enigzins onterecht de kritiek op Googles impact op ons aller privacy weg ... want laat ons het eerlijk zijn: google is geen liefdadigheidsinstelling. Het verzamelt volop info over jou, in functie van gespecialiseerde reclame. Ook van mij, want ik gebruik heel wat van hun programma's die vaak verdomd goed zijn. Even groen lachen dus ...

Ik nam het youtubefilmpje over van Belgeoblog (een aanrader trouwens). En nu ik het daar toch over heb, in het voorgaande bericht op deze blog staat een link met oude kaarten van Gent, voor in jouw Google Earth. Jawel!

Oude postkaarten

Oude postkaarten van de stad of boerengat waar je woont:
http://cartes-postales.delcampe.be/ Typ de naam van je gemeente in, en zie ...

Aardse machten

Religie wordt vervangen door een civiele religie: jacobinisme, nationalisme, socialisme, ... Da's zowat de teneur van het boek dat ik net uit heb. Een boek dat veel te veel uitwijt in details, zijn focus verliest, ... en zich al te veel richt op het consequent inkappen op alles wat minder-religieus is. Soms leuk om te lezen (eens de andere kant horen) vaak iritant door het uitwijden en door het sterotype uithalen. Kortom: een dubbel gevoel overheerst, en ik weet niet of ik effectief 'iets gehad heb' aan dit boek. Ik had er in elk geval iets geheel anders bij gehoopt.

Michael Burleigh,
Aardse machten.
Religie en politiek in europa
van de Franse Revolutie
tot de Eerste Wereldoorlog

In Europa

De serie, die nu ook op Canvas loopt, is geweldig. Da’s zeker. Het maakt geschiedenis ‘menselijk’, en legt de band met recente gebeurtenissen en vandaag. Hoort een ‘schoolvoorbeeld’ te zijn.

Absolute aanrader!

Boek = Guy Vanthemsche,
'Congo. De impact van de kolonie op België'

Iets positiever nu. Ook gisteravond las ik een boek uit dat behoorlijk wat indruk op mij naliet!

Eén van de zeldzame overzichtswerken over Congo. Onze koloniale geschiedenis komt pas recent terug volop onder de aandacht. En voor zo ver ik weet, was het nog wachten op een overzichtswerk.

In dit boek maakt Guy Vanthemsche, niet één van de minsten trouwens, een overzicht op van de stand van zaken van het historische onderzoek. Hij beperkt zich daarbij - terecht vanuit de stand van zaken van het onderzoek - op de impact die de kolonie had op België. Ook dit is een hele boterham met aandacht voor de impact op de binnenlandse politiek (nauwelijks), op de buitenlandse politiiek (al meer) , op de economie (voluit in het voordeel van de metropool).
De auteur besteed ook aandacht aan de "onafhankelijke" Congostaat (tot 1908), en Congo/Zaïre tot de val van Mobutu. Eveneens bijzonder boeiend, maar eigenlijk zijn dit onderwerpen voor aparte boeken.

Het boek is niet enkel interessant, maar geeft vooral aanleiding tot steeds nieuwe vragen. Als lezer krijg je een uitgebreid overzicht van verschillende aspecten van de geschiedenis, maar ook zicht op de grote nood aan verder onderzoek (ook een belangrijke conclusie, nietwaar?). Dit laatste geldt uiteraard nog meer voor de impact van België op Congo/Zaïre. Wat zéker niet minder boeiend zou zijn.

Kortom, een prachtboek. Hoort bijna verplichte lectuur te zijn voor iedereen die zich ook maar wat in geschiedenis interesseert.

Geschiedenis van de Middellandse Zee

Tweede tegenvallend boek op een rijtje. En zelfs een miskoop van formaat. Wil je een overzicht van opeenvolgende oorlogen, de voorvallen van monarchen en legeraanvoerders? Dan is dit uw boek. Geef je mij een seintje, dan mag je het zelfs zomaar hebben.

Ander en beter! En nu snel!